De eerste vijf minuten: het halve werk

Eindverslag project Vermindering dwangtoepassingen 2007-2008

B. Stringer, R. Welleman, E. Berkheij, P. Keppel, J. Kleve

GGZ InGeest 2009, (020) 788 50 00

58 pag.

€ 6,50

Vergeleken met andere Europese landen wordt in Nederland vaak separatie toegepast in de zorg voor patiënten met psychische problemen. Zo bleek bijvoorbeeld een kwart van de patiënten van Amsterdamse GGZ-instellingen direct bij opname al gesepareerd te worden -een ongewenste situatie. Mede op instigatie van de Inspectie voor de Gezondheidszorg zijn talloze projecten van de grond gekomen met als oogmerk het gebruik van separatie als interventie terug te dringen.

Het boekje De eerste vijf minuten: het halve werk doet in kort bestek verslag van een project in de opnameklinieken van GGZ InGeest waarbij ingezet is op verbetering van het eerste contact tussen zorgverlener en cliënt omdat men er van uitging dat in die eerste minuten veel gewonnen (en verloren) kan worden.

Dat eerste indrukken van groot belang kunnen zijn komt al tot uiting in volkswijsheden als ‘liefde op het eerste gezicht' en ‘de eerste klap is een daalder waard', maar de afgelopen jaren zijn ook wetenschappelijke inzichten verworven die deze veronderstelling ondersteunen. Hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk publiceert met enige regelmaat over dit thema. Zorgvuldige interactie, zo is de veronderstelling, tussen hulpverlener en cliënt en diens naasten voorkomt veel problemen, alleen al omdat dan de onvoorspelbaarheid van de onderlinge communicatie afneemt.

Het InGeest project heeft een aantal zogeheten ‘best practices' opgeleverd waarin gestructureerd en praktijkgericht beschreven wordt hoe te handelen wanneer men een patiënt voor het eerst ontmoet. Dat kan zijn bij opname in de psychiatrische instelling, of bij de crisisdienst waar het eerste contact bijvoorbeeld thuis bij de cliënt, op straat of op het politiebureau kan plaatsvinden. Ook is er een soort protocol opgesteld voor de medicatie bij een crisis en de rol van de verpleegkundige daarbij, en voor het tegemoet treden van de familie.

De best practices zijn samengevat in overzichtelijke checklisten. Van belang bij het terugdringen van het aantal separaties is ook dat verpleegkundigen meer tijd doorbrengen in nabijheid en aanwezigheid van de patiënten en zich minder op hun kantoortje moeten ophouden.

Hoewel niet alle doelstellingen in het project werden behaald, is de duur van de separaties wel afgenomen. Het project zal breder geïmplementeerd worden en men hoopt dan betere resultaten te behalen die minder beïnvloed worden door factoren van buitenaf, bijvoorbeeld personele wisselingen in de teams. Ook is men voornemens politie en ambulancepersoneel te onderrichten in de ‘best practices' van die vitale eerste minuten.

beoordeling: * * * *